زاویه ی دید در داستان نویسی

زاویه ی دید جزو مباحث اولیه ی داستان نویسی و بسیار مهم  است اما باید به تمامی مباحث قصّه نویسی آشنایی داشته باشیم. مثل نمای ساختمان. ممکن است بگوییم در مهم ترین قسمت ساختمان است اما معمار نمی تواند اول در را  کار بگذارد. باید ساختمان کامل باشد و بعد در را سر جایش  بگذارد. زاویه ی دید به ٣ دسته تقسیم می شود:

١ - من راوی یا اول شخص

٢ - تو راوی یا دوم شخص

٣ - دانای کل یا سوم شخص

در من راوی یا اول شخص: نویسنده نقش شخصیت اول داستان را ایفا می کند و می تواند از هر جا که خواست داستان را شروع کند.  مثال: من ظاهرا می خندیدم اما از ته دل از امیر نفرت داشتم.

در تو راوی یا دوم شخص : روایت به گونه ای می آید که انگار نویسنده دارد با مخاطبش حرف می زند و اتفاقاتی را که افتاده به او یادآوری می کند. مثال: به خیابان می روی تا برای مادر یک روسری با گل های قرمز بخری. در اولین مغازه نگاهت به روسری دلخواهت می افتد.  دست توی  جیبت شلوارت  می کنی. کیف چرمی کهنه ات سر جایش نیست. دست پاچه اطراف را می کاوی.

 دانای کل یا سوم شخص: به دو صورت است. دانای کل محدود و دانای کل غیر محدود. در دانای کل محدود، نویسنده لحظه ای از شخصیت اول داستان جدا نمی شود. یعنی در تمام لحظه ها با او همراه است . چه در خواب و چه در بیداری. هر جا یی برود یا هر کاری که انجام دهد، نویسنده در همه حال با او گام بر می دارد. در دانای کل غیر محدود، نویسنده می تواند به هر جا سرک بکشد. می تواند شخصیت داستان را در فصلی مشخص به حال خود گذاشته و به سراغ قسمتی دیگر از داستان برود. به عنوان مثال امیر را که شخصیت اول داستان است با دوستش در کافه تنها بگذارد و به سراغ نسرین دختر عموی امیر برود که قرار است در آینده ای نزدیک با امیر ازدواج کند. نویسنده در  فصلی دیگر از نسرین و اتفاقاتی که برای او می افتد، روایت می کند و پس از پایان این  فصل، دوباره بر میگردد و ادامه فصلی را می نگارد که مربوط به امیر می شود.

بهترین زاویه ی دید: اول شخص و دانای کل می باشد اما اگر کسی با تو راوی شروع کند، دلیل بر عدم توانایی او در نوشتن نیست.در اصل دانای کل خداوند است که در همه جا و همه حال با آفریده اش همراه است. هر نویسنده ای چون خالق قصّه ی خودش است، پس نظارت کامل به تمام مسائل قصّه دارد. دانای کل، محیط اطراف و تمام خصوصیات قصّه را در اختیار دارد.  به عنوان مثال در عین حال که  می تواند شخصیت اول داستان  را در حال شنا همراهی کند ، می تواند متوجه شود که شخصی دیگر از لای درختان او را نگاه می کند.

ضعف دانای کل در این است که نمی تواند در همه جا با شخصیت داستان همدردی کند و مجبور است بی تفاوت از کنار مسائل بگذرد. دومین ضعف این است که گاهی مجبور است مستقیم گویی کند چون چاره ای ندارد.

دانای کل برای خود محاسنی نیز دارد.

١- بی طرفی دانای کل. چون با صداقت بیان می کند و برای خواننده ملموس تر است.

٢- چون دانای کل است و محدودیتی ندارد و در آن واحد می تواند هر جایی باشد. مثلا سرنوشت دو نفر در دو جای مختلف که با هم در یک ساعت مشخص به دنیا آمده اند.

 ضعفِ اول شخص یا من راوی در این است که نویسنده یا من راوی نمی تواند در همه جا حضور داشته باشد  اما از بهترین محاسنش این است که با مخاطب احساس صمیمیت بیشتری می کند و راحت وبی پرده همه چیز را با او در میان می گذارد.

/ 46 نظر / 138 بازدید
نمایش نظرات قبلی
کامناز

سلام بروزم[گل] مهری گل من چطوره؟منو ببخش...یکم سرم شلوغه بخاطر همین دیر به دیر میام...دوستت دارم[قلب]

رضایی

سلام دوست گرامی با انتشار دو کتاب جدید هنری به روزم 1- مبانی هنر 2- ارتباطات تصویری به کلبه این حقیر سر بزنید خیلی خوشحال می شوم با تشکر- رضایی

سیاوش

درود بر هم میهن آریای ام جستارن مانند همیشه زیبا و البته متفاوت از همیشه بود از این جستار باز هم مانند همیشه چیزهای زیادی فرا گرفتم همواره پایدار و سربلند باشی[گل]

سوشیانت

درود بر شما بروزم با جیتارب به عنوان تمام فلسفه اسلام روی نجاسات بنا شده منتظر حضور خدمندانه شما هستم

زادمهر مهرآفرین پارسی( حسن توکلی رودسری )

درود فراوان برشما. باسپاس ازبزرگواریهای همیشه شما. ...من همیشه و درهمه جاهستم و در دل پاک و آسمانی دوستان که جای خوددارد. ...من دیر به دیر به روز می کنم.تاهمه دوستان بیایندوکار تازه ام رابخوانند.ازسوی دیگر در سازمانی که من کارمی کنم،بادانش به توانائی من درکنار جایگاههای(پستهای)گوناگون بالائی که به من داده شده است ،کارهای کارشناسی بسیاری به من سپرده شده است . ...کار تازه ن مانند همیشه خوب و ارزشمند بود. ...باسپاس همیشه ازبزرگواریهای همیشه شما. ...من هستم.پرتوانتر و زنده تر ازپیش.[لبخند][قلب][گل][خنده]

پسر بهار(علیرضا)

سلام خوبی مطالب زیابایی نوشتی ولی باید سر فرصت بخونم ببخش که نتونستم زودتر سر بزنم امیدوارم همیشه موفق باشی بای[خداحافظ]

مهدی

[گل][گل] www.mehdibazrafshan.persianblog.ir خوشحال میشم سر بزنید

تی تی

سلام مهری عزیز امیدوارم همیشه خوب باشید[گل]

اردی بهشتی ها ..

اگر پیام خدا رو خوب دریافت نکردید به «فرستنده ها» دست نزنید، «گیرنده ها» را تنظیم کنید.

افشین

[گل] درود بزرگوار [گل] [گل] يک شعر جاويد , پر احساس , دلنشين , هيچوقت تکراری نيست ,, [گل] [گل] سروده كوچه : فريدون مشيري [گل] [گل] بهم سر بزن [گل] پاینده ایران [بدرود]